side bg

Nieuwsbrief Tussen Rijn en Lek

Seizoen 2016-2017 Nieuwsbrief nr. 1, augustus 2017.
secretariaat: Maria van Boechoutlaan 23, 3984 PE Odijk; tel: 030-6562057; mail: janvangeest@ziggo.nl

INHOUD: Open monumentengids, lezingen, landschapswandeling , expositie, meerijden

Het jaar is alweer voor meer dan de helft om. Tijd voor een nieuwsbrief van de historische kring om u op de hoogte te stellen van de komende activiteiten.

Om te beginnen de Open Monumenten Dagen op zaterdag 9 en zondag 10 september.

Dit jaar met als thema: ‘Boeren, burgers en buitenlui’. De nadruk ligt hiermee sterk op mensen en op hun onderlinge economische en culturele relaties. ‘Boeren, burgers en buitenlui’, dat was van oudsher de uitroep waarmee de stadsomroeper de aandacht van het publiek trok. Met die drie begrippen was in feite iedereen genoemd: de bewoners van stad en land plus rondtrekkende mensen zonder vaste woonplaats. Het thema wijst op hun onderlinge relaties, en dus op voedsel, grondstoffen, handel, vervoer, communicatie, markten, kermissen en volksvermaak. Het is verbonden met talloze gebouwen, monumenten en andere objecten: van boerderijen, melkfabrieken, werkplaatsen, tolhuizen, tuinderscomplexen en molens via markten, waaggebouwen, pakhuizen en winkels tot buitenplaatsen, waterstaatcomplexen en bierbrouwerijen. Het is een thema met talloze aanknopingspunten en een rijk assortiment aan bijzondere monumenten en verhalen die tijdens de Open Monumentendag kunnen worden beleefd.

De gemeenten Houten, Bunnik en Wijk bij Duurstede hebben een fraai boekje samengesteld waarin alle open monumenten en alle activiteiten op 9 en 10 september in het Kromme Rijngebied vermeld staan. Een mooie en handige gids. U vindt dit mooie (bewaar) boekje in deze envelop, zodat u weloverwogen uw plannen kunt maken voor het open monumenten weekend.

Hieronder vindt u de activiteiten kalender van Tussen Rijn en Lek voor het najaar van 2017.

Landschapswandeling op 30 september 2017

Evenals in 2016 gaan we een wandeling maken in het gebied tussen Werkhoven en Cothen. Maar nu bezoeken we de landgoederenzône van de Langbroekerwetering. Noordelijk van de Kromme Rijn. Door de aanleg van nieuwe paadjes, is het gebied nog verrassender dan het al was.

We beginnen de wandeling in Cothen op de Brink. Dan via kasteel Rhijnestein naar Weerdestein en Hinderstein aan de overkant van de N229. Vervolgens een stuk langs de Langbroekerwetering en dan via Hardenbroek terug naar de N229. Hier nemen we de bus terug naar Cothen. Onderweg is aandacht voor het ontstaan van het gebied en de landschappelijk / historische waarden. De afstand bedraagt ca 6 km. Wandelliefhebbers kunnen de wandeling uitbreiden door het landschappelijk fraaie jaagpad langs de Kromme Rijn terug naar Cothen te volgen. Aansluitend kunnen we eventueel koffie drinken en lunchen in het cafetaria het Oude Raadhuis in Cothen.

Poortgebouw Rhijnestein

Aanvang en start wandeling

10.00 uur op de Brink bij het protestantse kerkje in Cothen. Terug ca 12.30 uur.

Aanmelden Graag aanmelden per e-mail tot 28 september bij Aletta van Embden: a.g.van.embden@casema.nl. Tel.: 0306567325. Het maximum aantal deelnemers is 15.

Bij grotere belangstelling, wordt de wandeling in het voorjaar van 2018 herhaald.

Dinsdag 10 oktober 2017 : Het Kromme Rijngebied, de Beeldenstorm en Alva’s Raad van Beroerten (1566-1569)

Een streek in het oog van de (Beelden)storm?

In 2016 was het 450 jaar geleden dat de Beeldenstorm begon en in 2017 wordt overal stilgestaan bij het 500ste geboortejaar van de Reformatie. Deze gedenkwaardige gebeurtenissen gingen niet aan de inwoners van het Kromme Rijngebied voorbij. Wat merkten de mensen hier van deze roerige tijden? Deze vraag loopt als een rode draad door de lezing.

In de zomer van het jaar 1566 stegen lang opgelopen spanningen in de Nederlanden naar een kookpunt. De Reformatie culmineerde dit jaar overal door het land in beeldenstormen. Een explosieve mix van religieuze, sociale en economische onrust begon te gisten. Daartoe aangevuurd door hagenpredikers ging men uiteindelijk tot actie over. In de kleinere plaatsen rondom Utrecht bleef het doorgaans rustig. Toch waren deze roerige tijden ook voor de inwoners van het zestiende-eeuwse Kromme Rijngebied nooit ver weg. Zo werd bijvoorbeeld half augustus 1566 ten noorden van de stad Utrecht een hagenpreek gehouden door Jan Arentsz Mandemaker. Een hagenprediker uit Culemborg vond onderdak in Wijk bij Duurstede. Toen beeldenstormers eind augustus toesloegen in Utrecht was Jan van Renesse, heer van  Wulven een van de drijvende krachten achter de gebeurtenissen. Zo zou hij in de Buurkerk een smidshamer hebben aangereikt aan beeldenbrekers. De beelden die rondom het doopvont stonden werden daarmee vernield.

Een reactie van landsheer Filips II bleef natuurlijk niet uit: hij stuurde de hertog van Alva met een troepenmacht om orde op zaken te stellen. Eenmaal aangekomen in Brussel stelde Alva een speciale rechtbank samen om de beeldenstormers op te sporen en te bestraffen: de Raad van Beroerten. Duizenden personen werden voor eeuwig verbannen uit het land, hun goederen werden inbeslaggenomen. Wie de pech had in de kerkers terecht te komen wachtte vaak de doodstraf.

Werd Alva’s harde hand ook in het Kromme Rijngebied gevoeld? Werd Jan van Renesse aangepakt door de Raad van Beroerten? Hoe ontwikkelde de Reformatie zich hier en wat de houding van de pastoors van Odijk ten aanzien hiervan? Tijdens de lezing wordt bij deze en andere vragen uitgebreid stilgestaan.

Vijf jaar geleden besloot Sander Wassink (1987) de studierichting te volgen waar zijn hart naar uitgaat: geschiedenis (Universiteit Leiden). Zijn scriptie schreef hij over de Beeldenstorm en Alva’s Raad van Beroerten. Sinds augustus 2013 is afgestudeerd en sindsdien werkzaam als freelance historicus. Hij organiseert lezingen, schrijft artikelen, verzorgt gastlessen op scholen en verricht archiefonderzoek. In de lezingen die hij geeft, legt hij steeds het verband tussen het onderwerp waarover hij vertelt en de lokale geschiedenis. Daarnaast is hij als conservator verbonden aan de Stichting Historisch Museum Hazerswoude.

De lezing wordt gehouden in de toepasselijke locatie: Het Witte Kerkje in Odijk aan de Zeisterweg 34.

De zaal is open om 19.30 uur. De lezing begint om 20 uur

Workshop veldnamen op 28 oktober 2017

Altijd al willen weten waar de naam De Brink in Houten of Werkhoven vandaan komt? Of waarom boerderij De Noort in Wijk bij Duurstede zo heet? Of wat de achtergrond van de naam van de buurt Het Groenewoud in Cothen of van De Stenen Brug in Langbroek is? Kortom, waarom heten akkers, boomgaarden, wegen, sloten en boerderijen zoals ze heten?  Wat zeggen die namen over de geschiedenis van het gebied? Vindt u het belangrijk dat dergelijke veldnamen (toponiemen) behouden blijven en in ere worden hersteld? Wilt u (eventueel) meewerken aan het voltooien van een digitale kaart van historische veldnamen in het Kromme Rijngebied?

Meld u dan aan voor de gratis workshop veldnamen op zaterdagochtend 28 oktober aanstaande van 10 tot 12 uur in het Regionaal Historisch Centrum Zuidoost Utrecht (RHC) in Wijk bij Duurstede.

Ad van Bemmel

Ad van Oostrom

De workshop wordt gegeven door Ad van Ooststroom en Ad van Bemmel. Het is een gezamenlijke activiteit van het RHC en de Historische Kring Tussen Rijn en Lek en vloeit voort uit het Kromme-Rijnsymposium van 4 november vorig jaar.

Aanmelden kan via info@rhczuidoostutrecht.nl onder vermelding ‘aanmelding workshop veldnamen’ met uw naam, e-mailadres en telefoonnummer. Nadere informatie volgt.

Historische boekenmarkt 2017

Deelnemers gezocht!!

Wie geïnteresseerd is in de historie van zijn woonomgeving of historie in het algemeen verzamelt meestal nogal wat documentatie of heeft soms dubbel materiaal of …… gaat kleiner wonen en wil wat spullen kwijt. Voor die mensen organiseert de historische kring af en toe een historische boekenmarkt. De bedoeling is dat met name particulieren boeken, ansichtkaarten, prenten en ander gedrukt materiaal te koop aanbieden voor liefhebbers.

Evenals op vorige boekenmarkten zullen een aantal bij de historie betrokken organisaties acte de présence geven, waaronder de Nederlandse Genealogische Vereniging, een taxateur, een boekbindster en er is een doorlopende presentatie van oude prentbriefkaarten uit het Kromme Rijngebied.

In 2017 vindt er weer zo’n boekenmarkt plaats en wel op zaterdag 4 november in de Wiese, De Wiese 2, 3998 MD in Schalkwijk. U kunt zich aanmelden of meer informatie opvragen bij Hans Schemmekes, tel: 030-6371795; e-mail:hansschemmekes@casema.nl

‘Als de zwaluw ons verlaat”……..:

Volksliedjes in Nederland ca 1800-1920

Op donderdag 9 november 2017, dus midden in de herfst, zal Frederiek Eggink een lezing verzorgen met de titel ‘Als de zwaluw ons verlaat’ : Volksliedjes in Nederland ca 1800 – 1920

Deze lezing zal ingaan op de ontwikkeling van Nederlandse volksliederen met name vanaf de vroege 19e eeuw (Romantiek), waarbij in heel Europa weer belangstelling ontstond voor oude (volks)sprookjes, gedichten en liederen. Allerlei tekstdichters zoals Jan Pieter Heije en vele anderen beijverden zich om eenvoudige bevattelijke teksten op papier te zetten. Componisten als Viotta, Verhulst en de Utrechtse Richard Hol zorgden voor goed in het gehoor liggende melodieën die iedereen mee kon zingen. Sommige liederen uit die tijd zijn nu nog steeds bekend zoals: ‘Op de grote stille heide’, ‘Een karretje op de zandweg reed’, en ‘In een blauw geruiten kiel’ om er enige te noemen.

De lezing laat verder de opkomst van de (nationale) volkszang zien en de voorgeschiedenis van zangbundels als ‘Kun je nog zingen, zing dan mee’. Daarnaast passeren alle mogelijke populaire genres de revue als: romances en balladen, smartlappen, kermis- en soldatenliederen. Enige van deze liederen zullen ook ten hore worden gebracht onder begeleiding van de piano.

Speciaal belicht wordt ook Hendrik Jan van Lummel (1815-1877) hoofdonderwijzer in Houten en Utrecht. Hij stond o.a bekend om zijn schoolplaten en boeken over de 80-jarige oorlog. Maar ook zorgde hij voor de heruitgave van het Geuzenliedboek uit de16e eeuw in 1872. Bij de volksopvoeding- en beschaving hoorden ook het kennisnemen van de oude liederen uit het rijke Vaderlandse Verleden vol heldendaden.

Frederiek Eggink studeerde geschiedenis en muziekgeschiedenis aan de Universiteit van Utrecht. Zij publiceert regelmatig in het blad Oud-Utrecht en houdt lezingen over muziek-historische onderwerpen uit de 19e en begin 20e eeuw.

In het verleden hield ze voor de Historisch Kring Tussen Rijn en Lek een boeiende presentatie over het leven van Catharina van Rennes (1858-1940), compleet met muziek en zang.

De lezing vindt plaats in De Open Hof in Wijk bij Duurstede,

Kerkstraatje 4, 3961 AV.

De zaal is open om 19.30 uur. De lezing begint om 20.00 uur.

Het bestuur en de redactie willen de Vrienden van het Witte Kerkje in Odijk en alle vrijwilligers van het Snuffelhonk meer dan hartelijk bedanken voor de genereuze gift waarmee zij de speciale uitgave van ons tijdschrift: Het Kromme Rijngebied, nummer 2/3 van 2017 mogelijk maakten.

Het is een special over de Middeleeuwen in het Kromme Rijngebied, met het boek (de “Dikke Dekker” uit 1983) van Odijker Cees Dekker als uitgangspunt. U heeft deze special uitgave begin juli reeds per post ontvangen.

Het geld voor de goede doelen wordt bijeengebracht door “Het Snuffelhonk”

De “Vrienden van het Witte Kerkje” exploiteert deze enige niet-commerciële kringloopwinkel in de gemeente Bunnik

De Kringloopwinkel “Het Snuffelhonk is gevestigd: De Meent 50 te Odijk.

De kringloopwinkel wordt gedreven door vrijwilligers.

De opbrengsten van de winkel komen ten goede aan het onderhoud van de monumentale kerk en aan maatschappelijke doelen in de Odijkse gemeenschap.

Oproep voor bezorging in Bunnik voor ons tijdschrift en nieuwsbrief.

Onze huidige bezorger voor Bunnik is gestopt met het bezorgen van ons tijdschrift. Wie van onze leden uit Bunnik wil dit daarna op zich nemen. Het gaat om het 4 à 5 keer per jaar het bezorgen van onze nieuwsbrief en/of tijdschrift “Het Kromme-Rijngebied”. Alleen in de bebouwde kom van de kern Bunnik. Zo leer je het hele fraaie dorp Bunnik goed kennen. Graag reacties naar: – Herman Steenman: hjjsteenman@xs4all.nl, tel. 030 6542644
 of Aletta van Embden: a.g.van.embden@casema.nl. tel. 030 6567325

Expositie in Het Oude station Houten

MET DE POTEN IN DE MODDER, 50 jaar graven in de achtertuin van Houten

Expositie van 19 november 2016 t/m 28 oktober 2017

Archeologische Werkgroep ‘Leen de Keijzer’ bestaat 50 jaar, op 1 april 2017.

De werkgroep heeft al die tijd voor continuïteit in het archeologisch onderzoek van Houten en omgeving gezorgd. Dat is best bijzonder en in deze tentoonstelling wordt daarbij stilgestaan.

Omdat de Archeologische Werkgroep ontstaan is vanuit de een jaar eerder opgerichte Historische Kring ‘Tussen Rijn en Lek’, die dít jaar dus 50 jaar bestaat, bestrijkt de jubileumtentoonstelling beide jaren.

Met de poten in de modder is een overzichtstentoonstelling, waar iedere inwoner van de gemeente Houten kan zien wat er hier, als het ware in de achtertuin, de laatste 50 jaar gevonden is. Naast allerlei vondsten kunnen bezoekers via een interactief programma zelf bekijken wat waar opgegraven is. De jubileumgids is verkrijgbaar tijdens de openingsuren voor € 5,- (kostprijs)

‘Het Oude Station’ (Stationserf 99, 3991 KX te Houten) is geopend op dinsdag en zaterdag van 11.00 uur tot 15.00 uur en op afspraak tel: 030-6379909 (alleen tijdens de openingsuren) of per mail: info@archeologiehouten.nl

Meerijden met elkaar!

Eén van de opmerkingen van leden in het kader van onze enquête was dat het prettig zou zijn als leden zouden kunnen meerijden met anderen naar lezingen excursies en dergelijke. Niet iedereen heeft een auto en sommige van onze locaties zijn weliswaar historisch fraai, maar soms ook moeilijk te bereiken als je geen auto rijdt.

Het bestuur stelt voor dat leden die iemand mee willen/kunnen nemen dat aangeven bij Norma Mulder. Mensen die graag mee willen rijden kunnen dat ook aangeven. Norma probeert het aanbod en de vraag dan te matchen. U kunt dit doen per mail: norma.han@casema.nl of per telefoon: 0343-591568 (bij geen gehoor inspreken en telefoonnummer noemen).

Tot ziens op onze activiteiten

Het bestuur

30 augustus 2017

 

side bg